بدون شک یکی شایعترین باورهای نادرست در مورد دندان ها این است که "جرم گیری برای دندان ضرر دارد."
بیش از نیمی از افرادی که در حرفه ام با آن ها برخورد داشتم این مطلب را به صورت پرسش مطرح کرده اند و جالب این جاست که در میان این افراد، اشخاص تحصیل کرده ای نظیر مهندس، وکیل و حتی پزشک هم وجود داشته است.
در این پست به بررسی ماهیت جرم، نحوه تشکیل آن و چگونگی آسیب وارده به سلامتی دهان و دندان به وسیله جرم می پردازیم.

جرم دندان چیست؟
جرم دندان توده ای از مواد آهکی است که در ناحیه طوق دندان (مجاور لثه ها) ایجاد می شود.

جرم چگونه تشکیل می شود؟
به فاصله ای کوتاه بعد از خوردن مواد غذایی، لایه نازکی بر روی دندان تشیل می شود که "پلاک میکروبی" نامیده می شود. پلاک میکروبی از پرو تئین های بزاق، مواد قندی و میکروب های دهان تشکیل می شود.

آیا دهان دارای میکروب است؟
بله. محیط دهان انسان یکی از آلوده ترین محیط های بیولوژیک از نظر تنوع و میزان میکروب های موجود در آن، اعم از باکتری ها و قارچ ها است.

پس چرا این میکروب ها در شرایط نرمال انسان را بیمار نمی کنند؟ آیا این میکروب ها بیماری زا نیستند؟
میکروب های دهان بیماری زا هستند، ولی در شرایط نرمال نوعی تعادل بین آن ها با یکدیگر و نیز بین آن ها با سیستم دفاعی بدن وجود دارد که بیماری زایی آن ها را مهار می کند و هر عاملی که باعث بر هم خوردن این تعادل شود، موجب بیماری زایی آن ها می شود.

جرم چگونه تشکیل می شود؟
بعد از تشکیل پلاک میکروبی، چنانچه این پلاک به وسیله وسایل بهداشتی مثل مسواک و نخ دندان برداشته نشود، به تدریج مواد آهکی (ترکیبات کلسیم) موجود در بزاق و مواد غذایی (مثل لبنیات) بر روی آن رسوب کرده و هسته اولیه جرم را تشکیل می دهد. با گذشت زمان و رسوب بیشتر مواد آهکی، جرم بزرگتر و بزرگتر می شود.

جرم چگونه به سلامتی دهان آسیب می زند؟
اگرچه جرم بر روی دندان تشکیل می شود، اثر مخرب آن بر روی بافت های اطراف دندان (لثه) وارد می شود. این تخریب از دو راه ایجاد می شود:
1- تجمع میکروب ها: به دلیل این که سطح جرم بر خلاف سطح دندان، زبر و ناهموار است، میکروب های دهان به راحتی بر روی آن جمع شده و پاک کردن آن ها تقریبا غیر ممکن می گردد.
2- آسیب فیزیکی: توده جرم با فشار بر روی لثه موجب عقب راندن تدریجی لثه ها یا اصطلاحا تحلیل لثه ها می شود.