مراقبت های دندانی در دوران حاملگی

ملاحظات کلی

بعضی خانمها معتقدند که با هر حاملگی و با تولد هر بچه تعدادی از دندان هایشان پوسیده و از بین رفته است. زیرا جنین کلسیم خود را از دندان های مادر تأمین می کند! این عقیده اعتبار علمی ندارد و تحقیقات نشان داده است که حاملگی بطور مستقیم در ایجاد پوسیدگی دندان های مادر نقش ندارد.

پوسیدگی و از دست دادن دندان ها در دوران حاملگی به دلیل رعایت نکردن اصول بهداشت دهان اتفاق می افتد.

خانم های باردار باید توجه داشته باشند که در دوران حاملگی باید بیشتر بهداشت دهان را رعایت کنند. زیرا در این دوران شرایطی بوجود می آید که احتمال پوسیدگی و بیماری لثه افزایش می یابد. بعضی از این شریط عبارت است از:

حساسیت و تورم لثه

به دلیل تغییرات هورمونی دوران بارداری لثه حساس می شود و ممکن است یک تورم و برجستگی در قسمتی از بافت لثه از ماه سوم حاملگی به بعد ایجاد شود و روی بعضی از دندان ها را بپوشاند که به آن تومور حاملگی می گویند. حساسیت لثه و تومور حاملگی ممکن است باعث شود خانم حامله به خوبی از مسواک یا نخ دندان استفاده نکند. در نتیجه پلاک میکروبی که عامل پوسیدگی است مدت زیادی روی سطح دندان ها باقی می ماند.

بیماری صبحگاهی

در سه ماهه اول بارداری ممکن است صبح ها نوعی حالت کسالت، تهوع و استفراغ وجود داشته باشد که به آن « بیماری صبحگاهی » می گویند. این حالت در اثر استشمام بوی بعضی مواد یا غذاها تشدید می شود. استفراغ مکرر باعث می شود سطح دندان بطور متناوب در معرض اسید معده قرار گیرد.

مصرف مواد شیرین یا ترش به مقدار زیاد

خانم حامله ممکن است نوعی عادت غیرطبیعی داشته باشد که عامه مردم به آن « ویار » می گویند. بدین ترتیب که از مواد ترش یا شیرین بطور مکرر و زیاد استفاده کند. این مواد می تواند باعث پوسیدگی دندان ها شود.

کاهش ظرفیت معده

در دوران بارداری، بخصوص در ماه های آخر ظرفیت معده کاهش می یابد. خانم حامله مقادیر کمتر ولی در دفعات بیشتری غذا می خورد وکمتر هم مسواک می زند. بنابراین امکان تشکیل پلاک میکروبی که عامل پوسیدگی است افزایش می یابد.



چگونه می توانیم از پوسیدگی دندان و بیماری لثه در دوران بارداری جلوگیری کنیم؟

بهتر است در همان ماه های اول بارداری جهت معاینه دندان ها به دندانپزشک مراجعه کنید تا دندانپزشک روش های بهداشتی لازم جهت پیشگیری از پوسیدگی و بیماری لثه را به شما آموزش دهد.

بعد از هر بار مصرف مواد غذایی، بخصوص مواد قندی دندان هایتان را مسواک کنید.

بعد از هر بار استفراغ دندان ها را مسواک کنید و یا حداقل دهان را بطور کامل با آب بشویید.

زمان مناسب جهت درمان دندانپزشکی خانم باردار:

بطور کلی دوران حاملگی را که تقریباً نه ماه است به سه دوره سه ماهه تقسیم می کنند که به نام های سه ماهه اول، دوم و سوم موسوم است. زمان های مناسب مراجعه به دندانپزشک شامل دو بار در سه ماهه اول، حداقل یکبار در سه ماهه دوم و یکبار در سه ماهه سوم است.

در طول این دوره تغییرات مختلفی در بدن مادر و جنین ایجاد می شود.

سه ماهه اول: بافت های مختلف بدن جنین در این دوره تشکیل می شود و جنین به مواد و تحریکات مختلف بسیار حساس است و احتمال سقط جنین زیاد است.

همچنین در این دوره مادر از کسالت هایی چون تهوع و استفراغ صبحگاهی، بی میلی به غذا و تغییرات قلبی عروقی رنج می برد. بنابراین بهتر است درمان های دندانپزشکی طولانی مدت در این دوره انجام نشود.

در ملاقات اول، دندان های مادر معاینه و رادیوگرافی های دندانی که قبل از بارداری گرفته شده اند بررسی می شود و دندان هایی که قبل از زایمان ممکن است برای مادر مشکل ایجاد کند معین می شود و جهت ترمیم آنها در سه ماهه دوم حاملگی به بیمار نوبت داده می شود. همچنین چگونگی مسواک زدن صحیح و استفاده از نخ دندان به خانم حامله آموزش داده می شود. ملاقات دوم سه ماهه اول جهت ارزیابی رعایت بهداشت دهان توسط خانم حامله است. تغییرات بافت های لثه در اثر هورمون ها بررسی می شود و دستورات بهداشتی لازم داده می شود.

سه ماهه دوم: این دوره بهترین زمان جهت انجام درمان های دندانپزشکی است چون بافت های مختلف بدن جنین تشکیل شده اند و در حال رشد و تکامل هستند. هم چنین حالت کسالت و تهوع ابتدای حاملگی تا حدودی برطرف شده است. خانم حامله معمولاً راحت تر از سه ماهه اول می تواند در وضعیت مناسب روی صندلی دندانپزشکی قرار گیرد. در این دوره می توان تمام درمان های دندانی لازم را انجام داد.

استفاده از بی حس کننده موضعی مانعی ندارد. همچنین در صورت لزوم دندانپزشک ممکن است بعد از درمان، آنتی بیوتیک یا مسکن تجویز کند که استفاده از آنها بلامانع است.

باید توجه داشت که درمان دندان هایی که قبل از زیمان بری خانم حامله مشکلی ایجاد نمی کنند، باید به بعد از زیمان موکول شود.

سه ماهه سوم: در این دوره رشد و تکامل جنین ادامه دارد و سرعت آن بیشتر از شش ماهه اول حاملگی است. خانم حامله به دلیل افزایش وزن جنین نمی تواند مدت زیادی در حالت خوابیده به پشت روی صندلی دندانپزشکی قرار گیرد.

بنابراین بهتر است فقط درمان های کوتاه مدت و اورژانسی در این دوره انجام شود. همچنین در ملاقات دندانپزشکی این دوره نکات لازم در مورد چگونگی رویش دندان های نوزاد، مراقبت های منزل و زمان مراجعه جهت معاینه دندانپزشکی نوزاد توصیه خواهد شد.

خانم های حامله باید توجه داشته باشند که درمان های اورژانس دندانپزشکی در هر دوره و زمانی از حاملگی می تواند انجام شود. بنابراین به هیچ وجه نباید برای تسکین درد دندان خود به مدت طولانی از مسکن ها استفاده کنند، بلکه باید سریعاً به دندانپزشک مراجعه نمایند. همچنین باید توجه داشته باشند که مصرف خودسرانه هر دارویی ممکن است برای مادر و جنین خطرناک باشد. بنابرین لازم است هیچ دارویی را بدون اجازه پزشک یا دندانپزشک استفاده نکنند.

در مواردی که پزشک یا دندانپزشک معالج با اطلاع از حاملگی بیمار دارویی را تجویز می کنند مصرف آن دارو بلامانع و حتی ضروری است و اجتناب از مصرف آن ممکن است برای بیمار و جنین زیان داشته باشد.